Kiedy dziecko ma szczególne potrzeby, oddziaływa ono na wszystkich w rodzinie. Zdrowe rodzeństwo przeżywa często silne i rozmaite emocje z powodu brata czy siostry ze szczególnymi potrzebami. Z przeprowadzonych badań wynika, iż prócz opiekuńczości i serdeczności wystąpić może złość, zakłopotanie albo poczucie winy. Jeżeli odczucia rodzeństwa zostają zlekceważone, to później mogą pojawić się poważne problemy. Zdarza się takie nawarstwienie poczucia winy, że we wczesnym okresie dorosłości dochodzi do samobójstwa. Jest to złożony problem, który trzeba mieć na uwadze.

Oto wskazówki dla rodziców pragnących zapobiec tragicznym następstwom poczucia winy:

Rozmawiajcie szczerze, niczego nie pomijając, i często. Rodzice nie powinni zakładać, że ich zdrowe dzieci wiedzą, co się dzieje, i dlaczego. Rozmawiajcie o tym ze zdrowymi dziećmi otwarcie, nie tając niczego, i jak najczęściej. Problemem rodziców tych dzieci, które stanęły w obliczu dodatkowych wyzwań, jest emocjonalne oddziaływanie danej sytuacji. Niektórzy rodzice są tak przygnębieni i wyczerpani opieką nad dzieckiem specjalnej troski, że nie chcą objaśnić rodzeństwu zdrowemu stanu tamtego dziecka albo też zapominają, iż należy o tym rozmawiać. Być może zakładają oni, że skoro wszyscy mieszkają pod jednym dachem, to rodzeństwo wie, co dolega “Jimmy'emu”. Zazwyczaj tak nie jest.

Zdrowe rodzeństwo powinno zrozumieć problemy chorego brata czy siostry. Może ono niepotrzebnie przerazić się stanem tego dziecka i ewentualnością zarażenia. W takich szczególnych rodzinach do rodziców należy zapewnienie komunikacji między wszystkimi domownikami, choćby miało to być bolesne i trudne.

Dawajcie wyraz własnym odczuciom i zrozumieniu i okazujcie serdeczność.

Zdrowe rodzeństwo może się bać, ale także pozazdrościć. Rodzicom trudno to zrozumieć. Jak to możliwe, by zdrowe dziecko pragnęło przypadłości brata czy siostry? “Któż chciałby operacji albo jakichś chorób?” - pytają rodzice. Nie chodzi tu jednak o operacje ani choroby, lecz o zainteresowanie ze strony rodziców.

Zdrowe rodzeństwo oczekuje, że między nim a rodzicami powstanie taka sama “szczególna” więź, jaka łączy z rodzicami owo dziecko specjalnej troski. Rodzeństwo może czuć się pokrzywdzone i mniej kochane, skoro nie ma tych samych problemów - zdrowy brat czy zdrowa siostra nie chodzi do lekarza z mamą i tatą i nie zostaje na noc w szpitalu pod ich opieką. Jest to trudne do zniesienia.

Łagodźcie te negatywne odczucia częstszym przytulaniem i pocałunkami, i spędzajcie ze zdrowym dzieckiem pewien czas przeznaczony tylko dla tego syna czy tej córki. Przypominajcie o tym, że nie dlatego poświęcacie więcej czasu choremu dziecku, iżbyście bardziej je kochali, lecz dlatego, że potrzeby owego dziecka są odmienne.

„Możecie także zapewniać, iż potraficie zrozumieć, dlaczego pozostałe dzieci czują się ignorowane albo wpadają w złość” - radzi Adele Faber, współautorka książki. „Jak mówić, żeby dzieci nas słuchały, jak słuchać, żeby dzieci do nas mówiły”. Proście, by wyjaśniły one, czy kiedykolwiek czują się zaniedbywane, i dawajcie im do zrozumienia, jak wiele dla was znaczą.

Okazujcie cierpliwość

Rodzice powinni wiedzieć, że czasami, bez względu na to, jak bardzo się pomaga zdrowemu dziecku, dojrzewa ono nieprędko i nie od razu potrafi wszystko zrozumieć. Nastolatki bywają bardzo zmartwione i zakłopotane tym, że w domu jest brat czy siostra ze szczególnymi potrzebami, i takie reakcje są normalne. Dzieci często nie w pełni akceptują same siebie i swoje rodzeństwo, dopóki nie osiągną wczesnej dorosłości. Można jednak wskazać na coś pozytywnego. Badania dowiodły tego, że pomimo walki emocjonalnej zdrowych dzieci z chorym bratem czy chorą siostrą w końcu dochodzą one – podobnie jak wielu rodziców – do wniosku, że wychowanie w specjalnej rodzinie dodatnio wpłynęło na ich życie.

Judith Lavin, autorka książki „ Special Kids Needs Special Parents” (Berkley Books, 2001), dawniej dziennikarka w „ The Chicago Sun – Times”, dostrzegła potrzebę przystępnego poradnika dla rodziców wyczerpanych pod względem fizycznym i emocjonalnym – takich jak ona – oraz dla ich rodzin, nauczycieli, lekarzy i innych osób zainteresowanych. Książka pani Lavin została zaprezentowana m.in. w „The Chicago Tribune”, „The Chicago Sun-Times”, „Neewsday”, „Washington Parent” i „ Chicago Parent”, w sieci radiowej CBS, a także w programach informacyjnych i talk-shows, m.in. w „The Today Show” i „Small Talk for Parents”, emitowanych przez PBS Chicago na całe Stany Zjednoczone. Pani Lavin uzyskała licencjat w Northwestern University i uczyła w szkole średniej w Chicago, zanim została dziennikarką. Mieszka z mężem i dwiema dorastającymi córkami na przedmieściu Chicago. Jej pasierbica jest osobą zamężną, zamieszkałą w Chicago.